Ці жыве сёння беларуская гаворка на Сувалкаўшчыне (па выніках дыялекталагічнай экспедыцыі)

З 23 ліпеня па 1 жніўня праводзілася дыялекталагічная экспедыцыя навукоўцаў Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа і Інстытута славістыкі Польскай акадэміі навук на Беласточчыну.

МЕЖДУНАРОДНАЯ НАУЧНАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ «СОВРЕМЕННЫЕ ПРОБЛЕМЫ ЛЕКСИКОГРАФИИ» Lex 2019 (15–19 мая 2019 года, г. Минск, Республика Беларусь)

Навуковая экспедыцыя па народнае слова

Вёска Падлессе. Разам з  В. М. Шахлевiч

З 9 па 13 ліпеня праходзіла экспедыцыя супрацоўнікаў аддзела дыялекталогіі і лінгвагеаграфіі  ў Слуцкі раён Мінскай вобласці. У ёй ўдзельнічалі загадчык аддзела Вераніка Мікалаеўна Курцова і вядучы навуковы супрацоўнік Любоў Пятроўна Кунцэвіч.

Выезд на палявыя даследаванні на Случчыну ў гэтым годзе быў у нейкай меры пазапланавым мерапрыемствам. Штуршком да экспедыцыі стаў візіт у аддзел дыялекталогіі і лінгвагеаграфіі Сяргея Леанідавіча Шпака, мясцовага жыхара вёскі Сярэднікі. С. Л. Шпак прыйшоў да навукоўцаў з запісамі, пераважна лексічных матэрыялаў, якія ён назапашваў на працягу многіх гадоў, занатоўваючы пачутае ад тубыльцаў. Прыйшоў у інстытут, каб даведацца, ці ёсць нешта вартае ў яго аматарскім занятку. У размове з ім выявілася, што і сёння жывуць у навакольных  да Сярэднікаў вёсках людзі сталага веку, асобы, якім пад 90, а то і больш. Яны ў добрай памяці і, на думку Сяргея Леанідавіча, з’яўляюцца выдатнымі расказчыкамі. Адна бяда: многія з вяскоўцаў бываюць на сваіх сялібах пераважна ўлетку, зімой іх забіраюць да сябе дзеці.

Беларуская мова як фактар кансалідацыі нацыі

13 ліпеня  на базе Аддзялення гуманітарных навук і мастацтваў прайшла нарада з удзелам намесніка Главы Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь Уладзіміра Жаўняка, падчас якой былі абмеркаваны роля і месца даследаванняў акадэмічных вучоных-гуманітарыеў у ідэалагічнай рабоце. Падчас сустрэчы Акадэмік-сакратар Аддзялення Аляксандр Каваленя і дырэктар Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа Ігар Капылоў узнялі пытанні ролі беларускай мовы як фактара кансалідацыі нацыі і месца акадэмічнага мовазнаўства ў захаванні норм сучаснай беларускай літаратурнай мовы і стандартызацыі навуковай тэрміналогіі.

Развіццё слоўнікавага складу беларускай мовы ў XXI стагоддзі і праблемы падрыхтоўкі новага акадэмічнага “Тлумачальнага слоўніка беларускай мовы” ў цэнтры ўвагі кіраўніцтва НАН Беларусі і вучоных-мовазнаўцаў

Дырэктар Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа Ігар Капылоў выступіў з навуковым аналітычным дакладам "Развіццё слоўнікавага складу беларускай мовы ў XXI стагоддзі і стварэнне новага фундаментальнага “Тлумачальнага слоўніка беларускай мовы” на пасяджэнні Прэзідыума НАН Беларусі. У сваім выступленні ён адзначыў, што ў навейшы перыяд гісторыі ў беларускай мове адбыліся істотныя  якасныя і колькасныя трансфармацыі, характэрныя як для агульнай сістэмы нацыянальнай мовы, так і для яе асобных падсістэм, у першую чаргу, лексічнай, якая з’яўляецца найбольш успрымальнай да ўздзеяння знешніх фактараў і вылучаецца асаблівым дынамізмам. Кардынальныя палітычныя, эканамічныя і сацыяльныя пераўтварэнні, якія адбыліся ў канцы XX – пачатку XXI стст., істотна паўплывалі на лексічныя працэсы, што дазваляе разглядаць гэты перыяд як своеасаблівы этап у развіцці беларускай мовы. Пашырэнне і інтэнсіфікацыя міжнародных кантактаў, актыўнае паскарэнне навукова-тэхнічнага прагрэсу, з’яўленне новых з’яў і рэалій паслужылі прычынай актыўнага папаўнення лексічнай сістэмы беларускай мовы запазычаннямі з заходнееўрапейскіх моў, у першую чаргу, з англійскай, якая ў канцы XX ст. стала мовай глабальнай камунікацыі. Тэматычна новыя запазычанні ахопліваюць практычна ўсе сферы сучаснага жыцця. Акрамя знешніх умоў, якія садзейнічаюць запазычанню, выдзяляюцца і ўнутрымоўныя фактары, што ўплываюць на гэты працэс.

“Брат і сястра: Юзаф і Антаніна Абрэмбскія – даследчыкі Беларусі”

Беларусь і Польшчу звязваюць сумесная гісторыя, блізкі менталітэт, агульная літаратурная, моўная і культурная спадчына, а таксама плённая творчасць выбітных, сусветна вядомых асоб, якія з’яўляюцца  прадстаўнікамі абодвух народаў (Станіслаў Манюшка, Алаіза Ажэшка, Тадэвуш Касцюшка, Напалеон Орда, Уладзіслаў Сыракомля, Ян Чачот, Міхал Агінскі і іншыя). Прыемна адзначыць, што навуковыя кантакты паміж нашымі краінамі ў апошнія гады інтэнсіўна развіваюцца і ўмацоўваюцца. Пацвярджэннем таму з’яўляецца і Міжнародная навуковая канферэнцыя “Беларуска-польскія моўныя, літаратурныя, гістарычныя і культурныя сувязі”, якая ўжо стала традыцыйнай, і рэгулярна праводзіцца ў Беларусі і Польшчы. У гэтым годзе канферэнцыя прайшла ў Мінску. Арганізатарамі мерапрыемства выступілі грамадскае аб’яднанне “Міжнародная асацыяцыя беларусістаў”, філалагічны факультэт БДУ, Інстытут мовазнаўства імя Якуба Коласа Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі і Польскі інстытут у Мінску. Аб трываласці нашых навуковых стасункаў сведчыць і той факт, што канферэнцыя прайшла ў 27 раз. Сімвалічна, што гэты навуковы форум адбыўся ў Год малой радзімы і быў прымеркаваны да 220-годдзя з дня нараджэння класіка сусветнай літаратуры – Адама Міцкевіча, радзімай якога была Навагрудчына.

ПРАГРАМА Міжнароднай навуковай канферэнцыі «Беларуска-польскія моўныя, літаратурныя, гістарычныя і культурныя сувязі», прысвечанай 220-годдзю з дня нараджэння Адама Міцкевіча. 21–23 чэрвеня 2018 г., Мінск

Глядзіце ў далучэнні

У серыі "Славістычная працы" выйшаў чарговы зборнік артыкулаў "Dynamika współczesnego słownictwa słowiańskiego w przestrzeni stylowo-funkcjonalnej"

У выдавецтве Інстытута славістыкі Польскай акадэміі навук у серыі "Славістычная працы" выйшаў чарговы зборнік артыкулаў 

"Dynamika współczesnego słownictwa słowiańskiego w przestrzeni stylowo-funkcjonalnej" ("Дынаміка сучаснай славянскай лексікі ў стылёва-функцыянальнай прасторы").
 
У зборнік увайшлі артыкулы навукоўцаў з Беларусі, Польшчы, Расіі, Славакіі, Украіны, Чэхіі.
У артыкулах разглядаюцца з'явы, працэсы і тэндэнцыі ў тэрміналогіі, словаўтварэнні, лексіцы, сучаснай камунікацыі і дыскурсе.
 

Міжнародны форум русістаў «Коммуникативные позиции русского языка в славянском пограничье: двуязычие и межъязыковая интерференция”

Сустрэча з намеснікам Старшыні Акадэміі навук Балгарыі Васілам Нікалавым

Цэнтр даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі наведаў намеснік Старшыні Акадэміі навук Балгарыі, член-карэспандэнт, доктар гістарычных навук Васіл Нікалаў. У рамках рабочай сустрэчы з удзелам адміністрацыі Цэнтра, дырэкцыі Інстытута мовазнаўства, доктара Honoris Causa Сафійскага ўніверсітэта прафесара Г.А. Цыхуна, загадчыка аддзела славістыкі і тэорыі мовы Н.А. Снігіровай былі абмеркаваны найбольш актуальныя пытанні далейшага двухбаковага супрацоўніцтва з Балгарыяй у галіне навукі і культуры.

Глядзіце таксама

  • Корпус беларускай мовы